Аймгийн түүх болон дурсгалт газар

ХӨВСГӨЛ АЙМГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА

ХӨВСГӨЛ ДАЛАЙ "ХӨХ СУВД МӨСНИЙ БАЯР"

Хөх Сувд мөсний баяр нь Монгол Улсын Хөвсгөл аймаг дахь Хөвсгөл нуурын мөсөн дээр өвлийн улиралд зохиогддог олон нийтийн үйл ажиллагаа юм. Анх 2000 онд Монголчууд Далай Ээж хэмээн хүндлэн нэрлэдэг Хөвсгөл нуурыг хамгаалах, өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх зорилгоор Хөвсгөлийн Тусгай хамгаалалттай газрын байгаль орчны байцаагчаар ажиллаж байсан Ж.Төмөрсүхийн санаачилгаар “Сантын өвөр” гэдэг газар Мөсний баяр хийж арваад чаргатай морины уралдаан болж нутгийн иргэд оролцож байсан. Харин дараа жилээс нь буюу 2001 оноос Мөсний баярын хүрээ тэлсээр өнөөдрийг хүртэл уламжлал болгон тэмдэглэж Монгол улсад өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх нэгэн чухал арга хэмжээ болж өргөжин хөгжиж байна. Мөсний баярын үеэр гадаад, дотоодын жуулчдад зориулсан олон уралдаан тэмцээн, арга хэмжээнүүд зохион байгуулагддаг. Тухайлбал мөсөн шагайн тэмцээн, унадаг дугуй, тэшүүрийн тэмцээн, нохой чарганы уралдаан, мөсөн дээрх олс таталт, буухиа тэмцээн, аав, ээж би тэмцээн, тахтай морьдын уралдаан, аймгийн хөгжимт драмын театрын уран бүтээлчдийн урлагийн тоглолт, Монголын уламжлалт бөөгийн зан үйл болох Далай ээжийн галын их тахилга зэрэг арга хэмжээнүүд болдог. Харин гадаадын иргэд жуулчдад зориулан “Competition for tourists” хөгжөөнт тэмцээн, монгол дууг хэн сайн дуулах вэ?, хоолны шоу, мөсөн дээр дамар түлхэх, үндэсний хувцасны загварын үзүүлбэр зэрэг арга хэмжээг зохион байгуулдаг. Иргэдийн аюулгүй байдлыг хангах, Хөвсгөл нуураа бохирдохоос сэргийлэх зорилгоор автомашин техникийг хуурай газарт байрлуулж, мөсөн дээр зөвхөн явган хүн, морин чарга гаргаж зохион байгуулдаг. 2019 онд зохиогдсон "Хөх Сувд - 2019" арга хэмжээнд 3000 орчим тээврийн хэрэгсэл, 20000 орчим хүн ирж оролцсон байна. Хөх Сувд Мөсний баяр нь гурван өдөр үргэлжлэн зохион байгуулагддаг.

ХӨВСГӨЛ АЙМАГ "2000 ЦААНЫ БАЯР"

"Цаатны наадам 2000" цааны баяр  энэ оны наймдугаар сарын 16-наас 17 нд Цагааннуур суманд боллоо. Наадамд баруун зүүн тайгын 300 гаруй цаатан иргэд 1000 орчим цаа, урцтайгаа нүүдэллэн ирж Цагааннуурынхаа дэнжид отоглосон нь хамгийн олон урц, хамгийн олон цаа, хамгийн олон цаатан иргэдийг нэг дороос харах боломжийг олгож зорин очсон гадаад дотоодын жуулчдын сэтгэлийг сэргээж аглаг зэлүүд тайгын амьдралыг нэг  дор дэлгэн үзүүллээ.

ШИНЭ МЭДЭЭ

ХӨВСГӨЛ АЙМГИЙН АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛ


Газар нутгийн хэмжээ 101,0 мян. кв.км.
Aймгийн нутаг дэвсгэр нь Хангайн уулархаг мужид оршдог. Уул нурууны гол хэсэг нь хангай нурууны салбар хэсэг Хөвсгөл Тагна, СаЯны уулс багтана. Дэлгэрхаан уулын ноён оргил нь далайн төвшнөөс 3491 метр орших ба аймгийн нийт нутаг дэвсгэр нь далайн төвшнөөс 1650-2050 метр оршино. Газар нутгийн 40 гаруй хувийг ой, 4 орчин хувийг гол, горхи, нуур эзэлдэг. 400 гаруй гол мөрөн,горхи булаг, 300 гаруй том жижиг нууртай. Үүний дотор цэнгэг тунгалагаараа дэлхийд тэргүүлдэг Хөвсгөл нуур оршдог. Хөвсгөл нуур нь гүнээрээ Азид 2-т, талбайгаараа 10 дугаар байранд ордог бөгөөд 2760 кв.км талбайтай, урт нь 136 км, өргөн нь 36,5 км, гүн нь 262 м.
Дэлгэрхаан, Улаан тайга, Зүүн тайга, Мөнхсарьдаг, Саяан, Хорьдол сарьдаг зэрэг олон уул нурууд нь ой мод, ан амьтан, ургамал, шувуу хөрсөн доорхи болон дээрх нөөц баялаг ихтэй. Буга, хандгай, аргаль, янгир, гөрөөс, баавгай, чоно, үнэг, хярс, шилүүс зэрэг зэрлэг амьтад болон шувууд нэн элбэг. Дархадын хотгорын Цагааннуурын “Цагаан загас” нь амт болон эмчилгээний чанараараа улсдаа алдартай.
Дэлгэрэнгүй үзэх